Թքագեղձերի հիվանդություններ
Դոկտոր Լ. Գալստյանը մասնագիտացած է թքագեղձերի-խանգարումների ախտորոշման և բուժման մեջ՝ կիրառելով ճշգրիտ, նվազագույն միջամտող մեթոդներ՝ ախտանիշները թեթևացնելու և ապաքինումը արագացնելու համար: Առաջադեմ տեխնիկաների շնորհիվ նա ապահովում է արդյունավետ արդյունք, նվազագույն անհարմարավետություն և շուտափույթ վերադարձ առօրյա գործունեությանը։
ԱԿՆԱՐԿ
Սիալադենիտը բորբոքային վիճակ է, որը անդրադառնում է թքագեղձերին, հատկապես պարոտիդ և ենթածնոտային գեղձերին:
ԻՆՉ Է ՍԻԱԼԱԴԵՆԻՏԸ
Սիալադենիտը մեկ կամ ավելի թքագեղձերի բորբոքումն է: Այս գեղձերը արտադրում են թուք, որը նպաստում է մարսողությանը, կուլ տալուն և բերանի խոռոչի առողջ վիճակին: Հիմնական երեք թքագեղձերն են.
• Պարոտիդ գեղձեր – Գտնվում են յուրաքանչյուր ականջի առջևի հատվածում:
• Ենթածնոտային գեղձեր – Տեղակայված են ծնոտի տակ, բերանի խոռոչի հետին մասում:
• Ենթալեզվային գեղձեր – Գտնվում են լեզվի տակ, բերանի հատում:
Բացի սրանից, բերանում ու կոկորդում կան հարյուրավոր մանր թքագեղձեր: Սիալադենիտն հիմնականում ազդում է պարոտիդ և ենթածնոտային գեղձերի վրա և կարող է լինել սուր (հանկարծակի), քրոնիկ (երկարատև) կամ կրկնվող:
Ո՞Վ Է ՎՏԱՆԳՎԱԾ
Թեև սիալադենիտը կարող է հանդիպել յուրաքանչյուրի մոտ, այն առավել հաճախ հանդիպում է 50-ից բարձր տարիքի մարդկանց մոտ, հատկապես նրանց, ում մոտ առկա են թքագեղձային քարեր: Այն կարող է հանդիպել նաև հետևյալ դեպքերում.
• Նորածինների մոտ, կյանքի առաջին շաբաթներում:
• Վիրահատությունից կամ հիվանդությունից վերականգնվող անձանց մոտ:
• Ջրազրկում, թերսնում կամ թույլ իմունային համակարգ ունեցող մարդկանց մոտ:
ԱՐԴՅՈ՞Ք ՍԻԱԼԱԴԵՆԻՏԸ ՎՏԱՆԳԱՎՈՐ Է
Մշակման բացակայության դեպքում սիալադենիտը կարող է տարածվել գլխի և վզի խորը հյուսվածքներ, առաջացնելով լուրջ վարակ: Շատ կարևոր է առաջին իսկ ախտանիշների (ցավ, այտուց, ջերմություն) դեպքում դիմել բժշկի:
________________________________________
ԱԽՏԱՆՇԱՆՆԵՐ ԵՎ ՊԱՏՃԱՌՆԵՐ
ՏԻՊԻԿ ԱԽՏԱՆՇԱՆՆԵՐ
• Այտուց և զգայունություն ախտահարված գեղձում
• Ջերմություն (եթե առկա է վարակ)
• Թքի արտադրության նվազում
• Ցավ սնունդ ընդունելու ժամանակ
• Չոր բերան (xerostomia)
• Այտուց դեմքի և պարանոցի շրջանում
ՊԱՏՃԱՌՆԵՐ
• Բակտերիալ կամ վիրուսային վարակ
• Ջրազրկում
• Վերջերս տարած հիվանդություն
• Որոշ դեղամիջոցներ (օր.` միզամուղներ, հակահիստամիններ, բետա-բլոքերներ)
• Աուտոիմուն հիվանդություններ, օրինակ՝ Սյոգրենի համախտանիշ
• Վատ բերանային հիգիենա
ԱՐԴՅՈ՞Ք ՍԻԱԼԱԴԵՆԻՏԸ ՎԱՐԱԿԻ՞Չ Է
Եթե պատճառը վարակն է, ապա այն կարող է փոխանցվել հազալու, փռշտալու կամ վարակված թքի հետ շփման միջոցով: Սակայն, եթե սիալադենիտի առաջացման պատճառը թքագեղձային քարն է, ապա այն վարակիչ չէ:
________________________________________
ԱԽՏՈՐՈՇՈՒՄ ԵՎ ՀԵՏԱԶՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Սիալադենիտի ախտորոշումը կատարվում է ֆիզիկական զննությամբ և հիվանդության պատմության ուսումնասիրմամբ: Հավելյալ թեստերը կարող են ներառել.
• Ուլտրաձայնային կամ Համակարգչային տոմոգրաֆիկ (CT) հետազոտություն – գեղձում խցանումներ հայտնաբերելու համար:
• Էնդոսկոպիա – փոքրիկ տեսախցիկի օգնությամբ թքագեղձային ծորանների զննություն:
• Ուղեգրում ԼՕՌ (ENT) մասնագետի մոտ – լրացուցիչ գնահատման համար:
________________________________________
ԿԱՆԽԱՐԳԵԼՄԱՆ ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐ
Թեև հնարավոր չէ ամբողջությամբ բացառել սիալադենիտի առաջացումը, կարող եք նվազեցնել ռիսկը հետևյալ կերպ.
• Խմել բավարար քանակությամբ ջուր
• Պահպանել բերանի խնամքի պատշաճ մակարդակ
• Հետևել առողջ սննդակարգի
• Խուսափել ծխախոտից և ծխախոտային այլ միջոցներից
________________________________________
ՀԵՌԱՆԿԱՐՆԵՐ ԵՎ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆ
Փոքրաթիվ դեպքերում մարդիկ ապաքինվում են մեկ շաբաթվա ընթացքում պահպանիչ բուժմամբ: Եթե վիրահատական միջամտություն է կատարվում, ապաքինումը կարող է տևել մինչև երկու շաբաթ: Սիալադենիտը երբեմն կարող է կրկնվել, բայց բերանի խնամքի բարձր մակարդակն ու բավարար ջրի օգտագործումը կօգնեն նվազեցնել ռիսկերը:
ԱՐԴՅՈ՞Ք ՍԻԱԼԱԴԵՆԻՏԸ ԿԱՐՈՂ Է ԵՂՆԵԼ ԿՅԱՆՔԻ ՀԱՄԱՐ ՎՏԱՆԳԱՎՈՐ
Եթե այն մնա առանց բուժման, վարակը կարող է տարածվել հարակից հյուսվածքների մեջ և առաջացնել լուրջ բարդություններ: Եթե ունենում եք շնչառության կամ կուլ տալու դժվարություններ, անհապաղ դիմեք շտապ բուժօգնության:
________________________________________
ԵՐԲ ԴԻՄԵԼ ԲԺՇԿԻ
• Եթե ախտանիշները շարունակվում են երեք օրից ավելի
• Եթե ունեք դեմքի այտուց կամ ջերմություն
ԵՐԲ ԴԻՄԵԼ ՇՏԱՊ ԲՈՒԺՕԳՆՈՒԹՅԱՆ
• Եթե ունենում եք ուժեղ ցավ և այտուց
• Եթե դժվարանում եք շնչել կամ կուլ տալ
Վաղ ախտորոշումը և ճիշտ բուժումը առանցքային նշանակություն ունեն բարդություններից խուսափելու և լիարժեք վերականգնման համար: